Paket arıtma tesisinden çıkan suyun alıcı ortama verilebilmesi için yönetmeliklerdeki deşarj standartlarını sağlaması ve deşarj izninin alınması gerekir. Bu rehberde hangi yönetmeliklerin geçerli olduğunu, izlenen parametreleri ve izin sürecinin adımlarını anlatıyoruz.
Deşarj Standardı Neden Önemli?
Kısa cevap: Deşarj standartları, arıtılmış atık suyun dere, göl, deniz veya toprak gibi bir alıcı ortama verilmeden önce sağlaması gereken en yüksek kirlilik değerleridir. Türkiye'de evsel atık su için temel düzenlemeler Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği'dir; tesis bu değerleri sağlamalı ve deşarj izni alınmalıdır.
Paket arıtma tesisinin amacı yalnız "suyu temizlemek" değil, yasal sınır değerleri sürekli olarak sağlamaktır. Hangi değerlerin hedefleneceği, tesisin kapasitesine ve suyun verileceği alıcı ortamın hassasiyetine göre değişir. Bu yüzden deşarj hedefi, teknoloji seçiminden önce belirlenmesi gereken ilk konulardan biridir.
Hangi Yönetmelikler Geçerli?
| Düzenleme | Kapsam |
|---|---|
| Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (Resmî Gazete 31.12.2004, sayı 25687) | Atık suların alıcı ortama boşaltım ilkeleri ve deşarj izni esasları; sektörlere göre deşarj standartları tabloları. Evsel nitelikli atık sular için ayrı tablo bulunur ve sınır değerler tesisin kirlilik yüküne göre sınıflandırılır. |
| Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği (Resmî Gazete 08.01.2006) | Kentsel atık suların toplanması, arıtılması ve deşarjı; AB'nin 91/271/EEC Direktifi ile uyumlu arıtma gereklilikleri ve hassas alanlar. |
| Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği | Arıtma tesislerinin tasarım ve işletmesine ilişkin teknik esaslar. |
İzlenen Temel Parametreler
Evsel atık su deşarjında sınır değer konan başlıca parametreler şunlardır:
1BOİ5
Biyokimyasal oksijen ihtiyacı. Suyun içindeki biyolojik olarak parçalanabilir organik kirliliğin ölçüsüdür.
2KOİ
Kimyasal oksijen ihtiyacı. Kimyasal olarak oksitlenebilen toplam organik kirliliği gösterir.
3AKM
Askıda katı madde. Sudaki çözünmemiş, süzülebilir katıların miktarıdır.
4pH
Suyun asitlik–bazlık derecesidir; belirli bir aralıkta olması gerekir.
5Azot ve fosfor
Hassas alanlara deşarjda ötrofikasyonu önlemek için ayrıca sınırlandırılır.
6Mikrobiyolojik
Arıtılan su sulamada kullanılacaksa ayrıca değerlendirilir.
Numuneler mevzuatta tanımlanan şekilde alınır; sınır değerler genellikle belirli bir süre boyunca toplanan kompozit numune üzerinden değerlendirilir.
Kentsel Atık Su Arıtımı: 91/271/EEC ile Uyumlu Değerler
Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği, AB'nin 91/271/EEC Direktifi ile uyumludur. Direktifin ikincil (biyolojik) arıtma için belirlediği değerler şöyledir; her parametre için ya konsantrasyon ya da yüzde giderim şartı sağlanır:
| Parametre | Konsantrasyon | En az giderim |
|---|---|---|
| BOİ5 (20 °C) | 25 mg/L O2 | %70–90 |
| KOİ | 125 mg/L O2 | %75 |
| Toplam askıda katı (AKM) | 35 mg/L | %90 |
Hassas alanlara deşarj eden ve belirli büyüklüğün üzerindeki tesisler için ayrıca toplam fosfor ve toplam azot sınırları uygulanır. Küçük ölçekli paket tesislerin hangi tabloya tabi olduğu, eşdeğer nüfusa ve alıcı ortama göre izin aşamasında netleşir. Eşdeğer nüfusun nasıl hesaplandığını kapasite hesabı yazımızda anlattık.
Deşarj İzni Süreci
Deşarj izni süreci il bazında küçük farklılıklar gösterebilir; genel akış şöyledir:
- Alıcı ortamın belirlenmesi: Suyun nereye verileceği (dere, deniz, toprak, kanal) netleştirilir.
- Proje onayı: Arıtma tesisinin proses projesi ilgili kuruma sunulur.
- Kurulum ve devreye alma: Tesis kurulur, biyolojik süreç oturtulur.
- Analiz: Yetkili laboratuvarca alınan numunelerle çıkış değerleri belgelenir.
- İzin ve izleme: Deşarj izni alınır; izinde belirtilen periyotlarla analizler sürdürülür.
Sınır Değerleri Tutturmak İçin Tasarım
- Doğru kapasite: Aşırı yüklenen tesis, kâğıt üzerinde ne kadar iyi olursa olsun sınır değerleri sağlayamaz.
- Uygun teknoloji: Hassas alıcı ortamlar ve geri kullanım için MBR paket arıtma en yüksek çıkış kalitesini verir.
- Azot ve fosfor: Gerekiyorsa anoksik bölme ve kimyasal fosfor giderimi baştan tasarıma eklenir.
- Düzenli bakım: Çamur alımı ve ekipman bakımı aksatıldığında çıkış değerleri hızla bozulur.
Sonuç
Deşarj standardı, bir arıtma tesisinin başarısını ölçen nihai kriterdir. Projenin başında alıcı ortamı ve uygulanacak sınır değerleri netleştirmek, doğru teknolojiyi seçmenin ve izin sürecini sorunsuz tamamlamanın anahtarıdır. Mühendislerimiz, projenize uygun paket arıtma tesisi tasarımında güncel mevzuatı ve izin gerekliliklerini sizinle birlikte değerlendirir.
Kişi sayısını ve tesisinizin yerini iletin; kapasite hesabını, uygun teknolojiyi ve bütçeyi birlikte çıkaralım.
AQUATURCO proje ekibi. Evsel atık su arıtma tesislerinin tasarım, kurulum ve işletmesinde saha deneyimi.
Yayın: 27 Ekim 2026Sıkça Sorulan Sorular
Paket arıtma tesisi için deşarj izni gerekir mi?
Arıtılan su bir alıcı ortama veriliyorsa deşarj izni gerekir. İzin süreci ve gerekli belgeler ilgili kurumla birlikte netleştirilir.
BOİ5 ile KOİ arasındaki fark nedir?
BOİ5 biyolojik olarak parçalanabilen organik kirliliği, KOİ ise kimyasal olarak oksitlenebilen toplam kirliliği ölçer. KOİ değeri genellikle BOİ5 değerinden yüksektir.
Hangi sınır değerlerin geçerli olduğunu nasıl öğrenirim?
Yürürlükteki yönetmelik metinleri mevzuat.gov.tr üzerinden incelenebilir. Projenize uygulanacak değerler alıcı ortama ve tesis büyüklüğüne göre izin aşamasında kesinleşir.
Analizleri kim yapar?
Deşarj analizleri yetkili laboratuvarlarca yapılır. İzinde belirtilen sıklıkla numune alınması ve sonuçların saklanması gerekir.
